Bốc mộ cho người chết, nghi lễ không dành cho người yếu tim.

28/07/2020

Bốc mộ - hành trình cuối để người chết về cõi vĩnh hằng ở Việt Nam lên hãng tin Pháp

 

Một hãng tin của Pháp nói rằng nghi thức bốc mộ cho người chết của người Việt Nam dịp cuối năm "không dành cho người yếu tim".

 

người thợ đang thực hiện nghi lễ bốc mộ

 

Trong màn đêm tĩnh lặng, giữa cái nghĩa trang ở Hà Nội, quan tài của ông Nguyễn Văn Thang được đưa lên khỏi lòng đất lạnh lẽo. Những chiếc xương trắng toát được cẩn thận lấy ra từ tay người hành nghề bốc mộ, xương được rửa sạch và bọc lại trong tấm vải lụa. Sau đó, người thân đặt bộ xương vào chiếc tiểu quách bằng sứ và một lại lần nữa đưa ông Thang xuống lòng đất lạnh lẽo kết thúc hành trình về cõi vĩnh hằng.

 

Cải táng hay còn gọi bốc mộ là một trong những phong tục truyền thống, được xem là quan trọng và thiêng liêng nhất của người Việt Nam. Nhiều gia đình ở Việt Nam, đặc biệt là các tỉnh phía Bắc, thực hiện việc sang cát khoảng ba năm đến năm năm sau khi ngày người thân đã mất.

 

Cũng như nhiều gia đình khác, gia đình ông Thang coi việc bốc mộ là cách để hoàn thành tâm nguyện cuối cùng của người đã qua đời ba năm trước. Ông mất ở tuổi 59 vì bệnh ung thư.  Bà Thi cho biết "Cuối cùng, ông ấy có thể an nghỉ trong căn nhà mới. Tôi cảm thấy vui và nhẹ nhõm".

 

người thân thắp hương trước khi mở nắp quan tài

 

Công việc bốc mộ kéo dài vài giờ đồng hồ vào ban đêm, nên nó không dành cho người yếu tim. Buổi lễ bắt đầu khi thầy làm lễ cúng cầu xin thần linh và tổ tiên phù hộ cho mọi việc diễn ra thuận lợi. Trên mâm cúng cảu thầy thường có đĩa xôi, con gà luộc, một con ngựa giấy để đốt cho thần linh và hàng xấp tiền vàng âm phủ, bên cạnh nhiều đồ cúng lễ khác. Khấn xong, thầy cúng tung các đồng xu âm dương (xin đài) để xin thần linh canh giữ nghĩa địa cho phép tiến hành nghi thức khai quật quan tài.

 

Người thân trong gia đình dòng họ, cùng những người thợ chuyên hành nghề bốc mộ, cùng chung sức đưa cỗ quan tài lên khỏi mặt đất. Tất cả gần như nín thở chờ đợi cho đến khi chiếc nắp quan tài được bật ra và thấy xác đã phân hủy, chỉ còn lại xương là yên tâm. Không ai trong số họ muốn phải dùng dụng cụ để lóc thịt của người thân đã khuất.

 

Một lần nữa nhìn thấy người chồng quá cố, bà Thua bị chấn động mạnh. Khi chứng kiến cảnh hộp sọ, từng chiếc xương sườn và đôi bàn tay, bàn chân của chồng được lau rửa trong chậu nước thơm, bà Thua ngất lịm đi.

 

"Lúc còn sống, ông ấy có đủ răng chứ?", một người bốc mộ hỏi gia đình. "Có đủ", một cô con gái vội trả lời vì biết rằng việc sắp xếp đúng thứ tự từng chiếc xương và răng vào đúng vị trí vô cùng quan trọng. Bước cuối cùng cũng là bước quan trọng nhất: gói bộ hài cốt và đặt vào chiếc tiểu làm bằng đá.

 

Theo quan niệm xưa, người Việt Nam tin rằng linh hồn của người chết sẽ luẩn khuất trên dương thế cho đến khi họ được cải táng. "Linh hồn của người chết không thể tự thực hiện hành trình này mà cần sự giúp đỡ của những người còn sống", theo giáo sư nhân chủng học Shaun Malarney của đại học International Christian ở Nhật Bản.

 

Người thân sẽ luôn cảm thấy bất an, lấn cấn nếu như lễ bốc mộ cho người đã khuất không diễn ra suôn sẻ. Theo giáo sư Malarney, cùng với sự phát triển kinh tế, người Việt Nam ngày càng đầu tư nhiều tiền của và tâm sự vào nghi thức này. Tuy nhiên, chính phủ cũng khuyến khích người dân chọn hỏa táng thay vì địa táng theo kiểu truyền thống.

 

Hiện nay, các gia đình ở Hà Nội hỏa táng người chết được hỗ trợ 130 USD  từ chính quyền. Thậm chí những người hành nghề bốc mộ cũng ủng hộ cách phương thức mới. "Tôi đã hỏa táng thi thể của mẹ tôi khi bà mất vào năm 2017. Cách đó đơn giản, sạch sẽ và nhẹ nhàng hơn nhiều", Tien Huong, vừa đeo găng tay và khẩu trang vừa nói khi chuẩn bị bắt tay vào việc rửa xương của ông Thang.

 

Tuy nhiên, không phải ai cũng ủng hộ việc hỏa táng vì cho rằng linh hồn của người đã khuất sẽ bị mắc kẹt trong lửa ở thế giới bên kia. Dù cách nào, tất cả đều đồng ý rằng quan trọng nhất vẫn là cách người sống thể hiện tình yêu và tôn trọng với người chết.

 

"Cuối cùng, thái độ của anh đối với sự ra đi của cha mẹ mới là điều quan trọng nhất. Cải táng hay hỏa táng đều không phải là vấn đề", nhà nghiên cứu văn hóa Le Quy Duc nhận xét.